X
تبلیغات
گروه ادبيات فارسي فريدن - شعر حفظی کتاب فارسی 2 و 3

گروه ادبيات فارسي فريدن

مرجع نمونه سوالات و مقالات گروه درسي ادبيات فارسي فريدن

شعر حفظی کتاب فارسی 2 و 3

-   ما به فلک بوده ایم ، یار ملک بوده ایم                               بازهمان جا رویم جمله ، که آن شهر ماست

فلک و ملک  جناس               شهر : مجاز از وطن                              تلمیح دارد به انا لله و انا الیه راجعون

زمانی ما در عالم ملکوت همدم فرشتگان بودیم به همین سبب دوباره به آن جا باز می گردیم زیرا آن جا وطن اصلی ماست.                      مفهوم : بازگشت انسان به عالم معنا .

3-  خود ز فلک برتریم وز ملک افزون تریم                              زین دو چرا نگذریم ؟ منزل ما کبریاست

فلک و ملک : جناس                      مصراع دوم استفهام انکاری

مقام ما والاتر از آسمان ها و فرشتگان است باید از آن ها بالاتر برویم زیرا جایگاه اصلی ما درگاه با عظمت الهی است.

مفهوم : اشاره به مقام و ارزشمندی وجود انسان -  بازگشت به عالم معنا که حتی می تواند والاتر از فرشتگان باشد.

4-  بخت جوان یار ما دادن جان کار ما                   قافله سالار ما فخر جهان مصطفی است

بار کار : جناس                                 جوان ، جان : جناس            جوان و جهان : جناس         جان و جهان : جناس

جهاز : مجاز  از جهانیان      بخت جوان : تشخیص

خوش بخت هستیم و آماده جان فدا کردن می باشیم پیامبر اکرم (ص) سرمایه ی افتخار جهانیان است. رهبر و کاروان سالار ما می باشد.

5-  از مه او مه شکافت ، دیدن او بر نتافت                              ماه چنان بخت یافت ، او که کمینه گداست

کمینه : کمترین                      تلمیح به معجزه پیامبر (ص) : شقّ القمر                             مه اول : استعاره از چهره پیامبر (ص)

ماه بخت یافت : تشخیص

ماه آسمان با دیدن چهره پیامبر (ص) تاب نیاورد و شکاف برداشت ، ماه که کمترین گدای درگاه اوست این گونه خوش بخت شد.                   مفهوم : بیان عظمت پیامبر (ص)        

ارتباط با : چو غرش برآهیخت شمشیر بیم                        به معجز میان قمر زد دو نیم

 

6-  بوی خوش این نسيم از شکن زلف اوست            شعشعه ی این خیال زان رخ چون والضحاست

شکن : پیچ و خم زلف            او : (پیامبر)           مصراع اول حسن تحلیل       تشبیه دارد

مراعات نظیر بوی و نسیم      زلف و رخ               شعشعه ی خیال : اضافه استعاری      واضحا تلمیح یا تضمین

خوش بویی این نیم به واسطه خوش بویی و پیچ و تاب زلف پیامبر است        روشنایی اندیشه ی من به واسطه ی روی زیبای اوست .                        مفهوم : بیان عظمت و درخشندگی جهان پیامبر (ص)

7-  خلق چو مرغابیان ، زاده ز دریای جان                             کی کند این جا مُقام مرغ کز آن برخاست

تشبیه دارد . دریای جان نیز : تشبیه دارد          بازهم استعاره از عالم معنا مرغ : استفهام انکاری

مرغابی دریا بحر (تناسب)            این جا : منظور این دنیا           تلمیح : بازگشت انسان به عالم معنا

همان گونه که جایگاه اصلی مرغابیان دریاست ، جایگاه اصلی انسان نیز عالم معنا است  و به همان جا برمی گردد.

8-  آمد موج الست ، کشتی قالب ببست                   باز چو کشتی شکست نوبت وصل و لقاست

موج الست : اضافه ی تشبیهی                                    کشتی قالب ببستن : کنایه از آفرینش انسان  

موج و کشتی : تناسب      تلمیح دارد به « الست بربکم قالوا بلی »   کشتی شکستن : کنایه از مرگ

وقتی که انسان ها به سؤال خداوند « آیا من پروردگار شما نیستم ؟» جواب مثبت دادند. آفرینش هم صورت گرفت وقتی جسم انسان از بین برود نوبت ملاقات با پروردگار است.

شعر حفظی شماره (2)

1-    آن قصر که جمشید در آن جای گرفت                      آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت

جام : آرایه ایهام            1- پیاله شراب    در این صورت « جام گرفت» کنایه از شراب خواری و عیش و نوش 2- جام جم              جامی که جمشید داشته و در آن همه ی جهان را مشاهده می کرده است. (جام جهان نما)    تناسب آهو روبه / جمشید و جام  

                                           تلمیح به پادشاهی جمشید .     در آن قصری که جمشید حکومت داشت اکنون ببین که لانه و آشیانه حیوانات گشته است.           مفهوم : ناپایداری دنیا و قدرت دنیایی.

 

 

 

 

2-   بهرام که گور می گرفت همه عمر                دیدی که چگونه گور بهرام گرفت

گور : در مصراع اول « گورخر»  در مصراع دوم « قبر» جناس تام

مصراع دوم : استعاره و تشخیص « گور بهرام گرفت»              واج آرایی « گ »                    آرایه ی عکس و قلب

بهرام آن پادشاه بزرگ که در شکار مهارت بسیار داشت عاقبت دیدی که چگونه قبر و گور او را شکار کرد.

مفهوم : ناپایداری قدرت دنیوی

 

رباعی دوم

3-  برخیز و مخور غم جهان گذران                  بنشین و دمی به شادمانی گذران

گذران در مصراع اول : گذرنده (صفت) و گذران در مصراع دوم : سپری کن  (فعل امر) جناس تام و قافیه

تضاد : برخیز و بنشین  - غم و شادی          به پاخیز وغم جهان زودگذر و فانی را مخور برای لحظه ای کوتاه هم که شده عمر را به خوشی و شادمانی سپری کن.    مفهوم : دل نبستن به دنیا غنیمت شمردن لحظه ها

4-  در طبع جهان اگر وفایی بودی                                   نوبت به تو خود نیامدی از دگران

طبع : سرشت                                 مصراع اول استعاره و تشخیص (اگر جهان باوفا بود)

بودی : ماضی استمراری ( می بود)  شکل گذشته                   مفهوم : بی وفایی دنیا 

اگر روزگار وفادار بود و به گذشتگان وفاداری می کرد . دیگر نوبت آمدن تو به این دنیا نمی رسید.

5-  آنان که محیط فضل و آداب شدند                                             در جمع کمال ، شمع اصحاب شدند

جمع و شمع : جناس     تشبیه دارد .           آنان مشبه          شمع : مشبه به

شمع اصحاب شدند : کنایه از برتری داشتن .                            با بیت بعدی موقوف المعانی

آنان که خردمند و دانا گشته اند و توانستند رهبر و راهنمای دوستان شوند . (سرآمد دیگران شدند.)

6-  ره زین شب تاریک نبردند برون                  گفتند فسانه ای و در خواب شدند

ره برون نبردند : کنایه ، به جایی نرسیده اند.                          درخواب شدند: کنایه از گمراهی مرگ .

شب تاریک فسانه خواب : تناسب                      شب تاریک : استعاره از زندگی دنیا یا راز و رمز خلقت

آنان نتوانستند راز خلقت و هستی را کشف نمایند. سخنان و داستان هایی گفتند اما عاقبت خود و دیگران را به گمراهی کشاندند. (یا مردند)

باسمه تعالی

شعر حفظی شماره (4)

1-    عشق ، شوری در نهاد ما نهاد                                             جان ما در بوته ی سودا نهاد

نهاد ، اولی : سرشت             نهاد دومی : قرارداد  - جناس تام

بوته : ظرف کوچکی که در آن طلا و نقره را ذوب می کنند.

بوته ی سودا : اضافه ی تشبیهی           جان در بوته ی سودا نهادن : کنایه در معرض آزمون عاشقی نهادن

عشق در سرشت ما شور و غوغایی برپا کرد و ما را عاشق کرد به خلوص و پاکی رساند.

مفهوم : عشق باعث شور و هیجان است .

2-   گفت و گویی در زبان ما فکند                             جست و جویی در درون ما نهاد

آرایه ترصیع دارد . نهاد هر دو مصراع : عشق مصراع اول کنایه از گویا شدن قدرت سخن گفتن یافتن.

گفت و گو جست و جو  : اسم های مشتق و مرکب هستند.

مفهوم : عشق بود که جرئت سخن گفتن و جست و جوی یار را به ما داد.

3-  از خمستان جرعه ای بر خاک ریخت                                 جنبشی در آدم و حوا نهاد

خمستان : میکده جایی که شراب بیندازند .  استعاره از عالم معنویت .

خاک مجاز از دنیا                                 آدم و حوا تناسب و تلمیح                                 مصراع دوم : کنایه از خلقت انسان

حسن تعلیل : علت آفرینش انسان ریختن جرعه ای از خم عشق  - و مجاز از همه ی انسان ها.

عشق مقدار اندکی بر جهان مادی اثر گذاشت و نشانه های خود را آشکار ساخت باعث شور و عشق در آدمیان شد.                                    مفهوم : اشاره به خلقت انسان .

 ارتباط با :             از شبنم عشق خاک آدم گل شد                                بس فتنه و شور در جهان حاصل شد

4-  دم به دم در هر لباسی رخ نمود                          لحظه لحظه جای دیگر پا نهاد

جا پا  : جناس    نهاد هر دو مصراع : عشق    آرایه استعاره و تشخیص  : عشق رخ نمود  و  پانهاد

عشق هر لحظه به شکل های مختلف بر موجودات نمایان شد و هر زمان در مکانی تازه ، وارد شد.

مفهوم : این که عشق خود در پی عاشق است / فراگیر بودن آن .

5-  چون نبود او را معین خانه ای                                             هرکجا جا دید رخت آن جا نهاد

مرجع او : عشق     رخت نهادن : کنایه از اقامت کردن   مفهوم : عشق فراگیر است و مکان نمی شناسد.

آرایه تشخیص        کجا و جا : جناس                                 معین خانه : (خانه معین ) ترکیب وصفی مقلوب

به علت آن که برای او (عشق) خانه ی مشخصی نبود هرجایی را که مناسب می دید اقامت می کرد.

6-  حُسن را بر دیده ی خود جلوه داد                               منّتی بر عاشق شیدا نهاد

مصراع اول : کنایه از زیبا کردن نگاه خود       تشخیص

عشق نگاه خود را زیبا ساخت و با آن نگاه زیبا لطفی به عاشق شیدا عطا کرد.

7-  یک کرشمه کرد با خود ، آن چنانک                   فتنه ای در پیر و در  بُرنا نهاد

پیر و برنا : تضاد  (مجازاً همه ی انسان ها )       تشخیص                  مصراع دوم : کنایه از عاشق ساختن

عشق با یک ناز و کرشمه همه ی انسان ها را از پیر و جوان ،عاشق و شیفته ی خود ساخت.

مفهوم : فراگیر بودن عشق

8-  تا تماشای وصال خود کند                    نور خود در دیه ی بینا نهاد

تماشا دیده نور  : تناسب

برای آن که زیبایی رخسار خود را ببیند نور و روشنایی خود را در چشم مخلوقات قرا داد.

مفهوم : دادن بصیرت به سالک و عارف

9-   تا کمال علم او ظاهر شود                     این همه اسرار بر صحرا نهاد

صحرا : مجاز از  هستی        خداوند برای آن که کمال علم خود را آشکار سازد رازهای زیادی در جهان هستی قرارداد.

ارتباط با : برگ درختان سبز در نظر هوشیار    هرورقش دفتری است معرفت کردگار

10-   شور و غوغایی برآمد از جهان                            حُسن او چون دست در یغما نهاد

جهان : مجاز از مخلوقات                          مصراع دوم  : کنایه  - تشخیص

وقتی که زیبایی او شروع به غارت دل ها کرد (دلربایی کرد) آشوب و غوغایی در میان مخلوقات جهان بر پا شد.

تلمیح به آفرینش انسان

ارتباط معنایی با بیت (3)

11-   چون در آن غوغا عراقی را بدید                        نام او سر دفتر غوغا نهاد

عراقی : تخلص شاعر                   سردفتر : فهرست در این جا سرآمد

در میان هیاهو و شلوغی وقتی عراقی را دید اسم او را به عنوان سرآمد عاشقان قرار داد.

 

 

ايام به كامتان باشد : زالي - احمدي


برچسب‌ها: شعر حف
+ نوشته شده در  سه شنبه دوازدهم اردیبهشت 1391ساعت 11:39  توسط زالي - احمدي  |